როგორ მოვამზადოთ ფაილი ლაზერული ჭრისთვის
მოკლე პასუხი
ლაზერულ ჭრას სჭირდება ვექტორული ფაილი — უმჯობესია DXF ან DWG, დახაზული რეალურ ზომაში (მასშტაბი 1:1) მილიმეტრებში, ყველა კონტური დახურული და ტექსტი კონტურებად გადაყვანილი. ხვრელის დიამეტრი მასალის სისქეზე ნაკლები არ უნდა იყოს, კერფი ფიბერ ლაზერზე 0.1–0.2მმ-ია, დეტალებს შორის დაშორება კი — მინიმუმ 1მმ.
ლაზერული ჭრის სიზუსტე პირდაპირ დამოკიდებულია იმაზე, რა ფაილს გვიგზავნით. ღია კონტური, არასწორი მასშტაბი ან რასტრული სურათი ნიშნავს, რომ ჩარხის პროგრამა ან საერთოდ ვერ წაიკითხავს ნახაზს, ან შედეგი მოსალოდნელისგან განსხვავებული გამოვა. აქ თავმოყრილია კონკრეტული მოთხოვნები: რომელი ფორმატი გვჭირდება, რა მასშტაბით და ერთეულით უნდა დაიხაზოს ნახაზი, რა არის მინიმალური ხვრელის დიამეტრი, რამდენი დაშორება დავტოვოთ დეტალებს შორის და როგორ გამოვყოთ ჭრისა და გრავირების ხაზები ერთ ფაილში. ციფრები ეხება მეტალის ფიბერ ლაზერულ ჭრას; ხეზე, აკრილსა და ტყავზე ფორმატის მოთხოვნები იგივეა, ხვრელისა და დაშორების ზღვრები კი — განსხვავებული.
ძირითადი ფაქტები
- რეკომენდებული ფორმატი
- DXF (AutoCAD 2000–2018)
- მიღებული ფორმატები
- 6 ფორმატი — DXF, DWG, AI, CDR, SVG, ვექტორული PDF
- მასშტაბი და ერთეული
- 1:1, მილიმეტრი (არა დიუმი)
- მინიმალური ხვრელი (≥1მმ სისქეზე)
- ≥ მასალის სისქე — 3მმ ფურცელზე 3მმ
- მინიმალური ხვრელი (<1მმ სისქეზე)
- ≈0.8მმ — ზღვარს სხივი განსაზღვრავს
- კერფი (ჭრის სიგანე)
- 0.1–0.2მმ ფიბერ ლაზერზე მეტალში
- დაშორება დეტალებს შორის
- ≥ მასალის სისქე, მინიმუმ 1მმ
- პასუხი ფასზე
- 24 საათი ფაილის მიღებიდან
რა ფაილი სჭირდება ლაზერულ ჭრას — DXF თუ DWG?
ლაზერული ჩარხი ვექტორულ ფაილს კითხულობს — ხაზების მათემატიკურ აღწერას და არა პიქსელებს. ვექტორულ ფაილს ხშირად ნახაზსაც ან CAD ფაილსაც უწოდებენ; ეს ერთი და იგივეა, მთავარია კონტურები ხაზებად იყოს ჩაწერილი. ყველაზე უპრობლემო ფორმატია DXF (AutoCAD 2000–2018), რომელსაც ჩვენი ჭრის პროგრამა პირდაპირ იღებს. ასევე ვიღებთ DWG-ს, Adobe Illustrator-ის (.ai), CorelDRAW-ის (.cdr), SVG-სა და ვექტორულ PDF-ს. თუ ნახაზი CorelDRAW-ში ან Illustrator-შია გაკეთებული, ექსპორტისას მაინც აირჩიეთ DXF — ასე თავიდან აირიდებთ ფენებისა და შრიფტების დამახინჯებას პროგრამებს შორის. JPG, PNG და BMP რასტრული ფაილებია: ისინი პირდაპირ არ იჭრება და ჯერ ვექტორში უნდა გადავიყვანოთ, რასაც დამატებითი დრო და ხშირად ცალკე საფასური სჭირდება.
- DXF — რეკომენდებული, AutoCAD 2000–2018 ვერსია
- DWG, AI, CDR, SVG, ვექტორული PDF — ასევე მისაღები
- JPG, PNG, BMP — პირდაპირ არ იჭრება, საჭიროა ვექტორიზაცია
რატომ უნდა იყოს ნახაზი 1:1 მასშტაბში და კონტურები დახურული?
ნახაზი რეალურ ზომაში უნდა დაიხაზოს — მასშტაბი 1:1, ერთეული მილიმეტრი და არა დიუმი. შემცირებული ან გადიდებული ფაილიდან არასწორი ზომის დეტალი გამოვა. მეორე პირობა დახურული კონტურია: ხაზი ერთსა და იმავე წერტილში უნდა იწყებოდეს და მთავრდებოდეს, უფსკრულის გარეშე. ღია კონტურის დროს პროგრამა ვერ არჩევს, სად არის დეტალის შიგნით და სად — გარეთ, და ჭრა არასრული გამოდის. აუცილებლად წაშალეთ დუბლირებული და ერთმანეთზე გადაფარებული ხაზები: ორმაგი ხაზი ნიშნავს, რომ ლაზერი ერთსა და იმავე ადგილს ორჯერ გაივლის — კიდე იწვება და ჭრის დრო იზრდება. გამოგზავნამდე გაუშვით თქვენი პროგრამის „join/weld" და „overkill" ფუნქცია, რომელიც ორივე შეცდომას ავტომატურად პოულობს.
რა არის მინიმალური ხვრელის დიამეტრი ლაზერული ჭრისას?
1მმ და უფრო სქელ მასალაზე წესი მარტივია: ხვრელის დიამეტრი მასალის სისქეზე ნაკლები არ უნდა იყოს. 3მმ ფოლადის ფურცელზე ყველაზე პატარა საიმედო ხვრელი დაახლოებით 3მმ-ია, 5მმ-ზე — 5მმ. 1მმ-ზე თხელ ფურცელზე ეს წესი აღარ მუშაობს, რადგან ზღვარს უკვე თავად სხივი განსაზღვრავს: პრაქტიკული მინიმუმი დაახლოებით 0.8მმ-ია. ამაზე პატარა ხვრელის ცდისას სითბო ვერ ასწრებს გაფანტვას — ლითონი კიდეებთან დნება და ხვრელი ან იხურება, ან არასწორ ფორმას იღებს. თუ პროექტში ბევრი წვრილი ხვრელია, მაგალითად ვენტილაციის ბადე ან დეკორატიული პერფორაცია, ფაილი წინასწარ გამოგვიგზავნეთ: ვამოწმებთ, ერგება თუ არა ხვრელების ზომა არჩეულ სისქეს, და საჭიროების შემთხვევაში უფრო თხელ მასალას გირჩევთ.
რამდენი დაშორება უნდა იყოს დეტალებს შორის და რა არის კერფი?
ლაზერის სხივს რეალური სისქე აქვს — ამას კერფი, ანუ ჭრის სიგანე ჰქვია, და მეტალის ფიბერ ლაზერით ჭრისას საშუალოდ 0.1–0.2მმ-ია მასალისა და სისქის მიხედვით. ეს ნიშნავს, რომ დეტალს თითო კიდეზე 0.1–0.2მმ აკლდება; თუ ნაწილი სხვა დეტალში მჭიდროდ უნდა ჩაჯდეს, ეს დანაკლისი წინასწარ ჩადეთ ნახაზში. კერფის გარდა თერმული ეფექტიც ითვლება: ერთმანეთთან ძალიან ახლოს გატარებული ორი ხაზი ლითონს აცხელებს და დეტალი დეფორმირდება. ამიტომ დეტალებს შორის, ისევე როგორც ხვრელსა და კიდეს შორის, გირჩევთ მასალის სისქის ტოლ დაშორებას, მაგრამ არანაკლებ 1მმ-ისა. მჭიდროდ დალაგებულ (nested) ნახაზში სწორედ ეს დაშორება განსაზღვრავს, რამდენი დეტალი ჩაეტევა ერთ ფურცელზე და, შესაბამისად, რა დაჯდება შეკვეთა.
როგორ გამოვყოთ ჭრისა და გრავირების ხაზები ერთ ფაილში?
თუ ერთ დეტალზე ორივე ოპერაცია გჭირდებათ — კონტურის ამოჭრა და ლოგოს ამოტვიფვრა — გამოყავით ისინი ცალკე ფერით ან ცალკე ფენით (layer). ხშირად გამოყენებული წესია წითელი ჭრისთვის და შავი გრავირებისთვის; ზუსტ ფერთა კოდირებას შეკვეთისას შევათანხმებთ, ამიტომ საკუთარი სქემაც გამოგვადგება, თუ ფაილში აღწერილია. ტექსტი აუცილებლად გადაიყვანეთ კონტურებად („Convert to Curves" ან „Create Outlines") — თუ ტექსტი შრიფტად დარჩება და ჩვენს კომპიუტერზე იგივე შრიფტი არ იქნება, ასოები შეიცვლება ან ფაილიდან საერთოდ გაქრება. ეს ყველაზე ხშირად გამოტოვებული ნაბიჯია და სწორედ ის აჩერებს ფაილის დამუშავებას. გრავირებული ასოს სიმაღლე მეტალზე 3მმ-ზე ნაკლები არ უნდა იყოს, თორემ წაკითხვადობა იკარგება.
რა უნდა გავითვალისწინოთ, თუ დეტალს მოხრა სჭირდება?
აქ საჭიროა პირდაპირი პასუხი: ჩვენ ლითონს ვჭრით და ვტვიფრავთ, მაგრამ არ ვღუნავთ — პრესი (press brake), ფრეზერული ჩარხი და ჩარხვის დაზგა ჩვენს აღჭურვილობაში არ შედის. თუ დეტალი მოხრილი უნდა იყოს, ვჭრით ბრტყელ ნაწილს და მოხრას ვაბარებთ შემოწმებულ პარტნიორ სახელოსნოს. ასეთ დროს ნახაზი ბრტყელი გაშლილი სახით (flat pattern) მოგვაწოდეთ, მოხრის ხაზები კი ცალკე ფენაზე დახაზეთ და მიაწერეთ კუთხე — ისინი ჭრის კონტურში არ უნდა იყოს არეული. გაითვალისწინეთ, რომ მოხრისას ლითონი იჭიმება და გაშლილი ზომა მზა დეტალის ზომების ჯამზე ნაკლებია; ეს შესწორება მოხრის რადიუსზეა დამოკიდებული და პარტნიორთან ერთად ვამოწმებთ ჭრის დაწყებამდე.
ფაილის მოთხოვნები ლაზერული ჭრისთვის
| პარამეტრი | მოთხოვნა | შენიშვნა |
|---|---|---|
| ფაილის ფორმატი | DXF (რეკომენდებული), DWG, AI, CDR, SVG, ვექტორული PDF | JPG, PNG, BMP საჭიროებს ვექტორიზაციას |
| მასშტაბი და ერთეული | 1:1, მილიმეტრი | დიუმებში დახაზული ფაილი 25.4-ჯერ ცდება |
| კონტურები | დახურული (closed path) | ღია კონტური = არასრული ჭრა |
| დუბლირებული ხაზები | წაშლილი | „overkill" / „weld" ფუნქცია პოულობს |
| მინიმალური ხვრელი (≥1მმ) | ≥ მასალის სისქე | 3მმ ფურცელზე — 3მმ, 5მმ-ზე — 5მმ |
| მინიმალური ხვრელი (<1მმ) | ≈0.8მმ | ზღვარს სხივი განსაზღვრავს, არა სისქე |
| კერფი (ჭრის სიგანე) | 0.1–0.2მმ | თითო კიდეზე; press-fit-ისთვის ჩადეთ ნახაზში |
| დაშორება დეტალებს შორის | ≥ სისქე, მინ. 1მმ | თერმული დეფორმაციის თავიდან ასაცილებლად |
| ტექსტი | კონტურებად გადაყვანილი | გრავირებული ასო — მინ. 3მმ სიმაღლე |
| ჭრა / გრავირება | ცალკე ფერი ან ფენა | მაგ. წითელი — ჭრა, შავი — გრავირება |
როგორ მუშაობს — ეტაპობრივად
- 1
დახაზეთ ვექტორულ პროგრამაში
გამოიყენეთ AutoCAD, CorelDRAW, Illustrator ან უფასო Inkscape — ნებისმიერი პროგრამა, რომელიც DXF-ში ექსპორტს უჭერს მხარს.
- 2
დააყენეთ მასშტაბი 1:1 და ერთეული მმ
დახაზეთ რეალურ ზომაში, მილიმეტრებში. „დაახლოებით" დახაზული ან დიუმებში დატოვებული ნახაზი არასწორი ზომის დეტალს იძლევა.
- 3
დახურეთ კონტურები და წაშალეთ დუბლები
დარწმუნდით, რომ თითოეული ხაზი ერთსა და იმავე წერტილში იწყება და მთავრდება; „join/weld" და „overkill" ფუნქციით მოაშორეთ გადაფარებული ხაზები.
- 4
შეამოწმეთ ხვრელები და დაშორებები
ხვრელის დიამეტრი მასალის სისქეზე ნაკლები არ იყოს (1მმ-ზე თხელზე — მინ. 0.8მმ), დეტალებს შორის კი დატოვეთ სისქის ტოლი, მაგრამ არანაკლებ 1მმ დაშორება.
- 5
გამოყავით ჭრა და გრავირება, ტექსტი გადაიყვანეთ კონტურებად
ჭრისა და გრავირების ხაზები ცალკე ფერზე ან ფენაზე გაიტანეთ, ყველა შრიფტი კი „Convert to Curves" / „Create Outlines" ფუნქციით გადააქციეთ ვექტორად.
- 6
დააექსპორტეთ DXF-ში და გამოგვიგზავნეთ
შეინახეთ DXF (AutoCAD 2000–2018) ან DWG ფორმატში და გამოგვიგზავნეთ — ფაილს ვამოწმებთ და ფასს 24 საათში გიბრუნებთ.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი ფაილის ფორმატია ყველაზე სასურველი ლაზერული ჭრისთვის?
DXF (AutoCAD 2000–2018 ვერსია) — ამ ფორმატს ჩვენი ჭრის პროგრამა პირდაპირ იღებს, გადაყვანის გარეშე. ასევე ვიღებთ DWG-ს, AI-ს, CDR-ს, SVG-სა და ვექტორულ PDF-ს.
შემიძლია JPG ან PNG ფაილის გამოგზავნა?
პირდაპირ ვერა — ეს რასტრული, ანუ პიქსელური ფორმატებია და ლაზერული ჩარხი მათ ვერ კითხულობს. ჯერ ვექტორში უნდა გადავიყვანოთ, რასაც დამატებითი დრო და ხშირად ცალკე საფასური სჭირდება.
რატომ უნდა იყოს ყველა კონტური დახურული?
დახურული კონტური ნიშნავს, რომ ხაზი ერთსა და იმავე წერტილში იწყება და მთავრდება. თუ უფსკრული დარჩა, პროგრამა ვერ არჩევს დეტალის შიგნითა და გარეთა მხარეს და ჭრა არასრული გამოდის.
რა არის მინიმალური ხვრელის დიამეტრი?
1მმ და უფრო სქელ მასალაზე ხვრელი მასალის სისქეზე ნაკლები არ უნდა იყოს — 3მმ ფურცელზე დაახლოებით 3მმ. 1მმ-ზე თხელზე ზღვარს სხივი განსაზღვრავს და პრაქტიკული მინიმუმი დაახლოებით 0.8მმ-ია.
რამდენი დაშორება უნდა იყოს დეტალებს შორის?
მინიმუმ მასალის სისქის ტოლი, მაგრამ არანაკლებ 1მმ-ისა. ეს ითვალისწინებს კერფს, ანუ ჭრის სიგანეს (0.1–0.2მმ), და თერმულ ეფექტს, რომლის გამოც ძალიან ახლოს განთავსებული დეტალები დეფორმირდება.
საჭიროა თუ არა ტექსტის კონტურებად გადაყვანა?
დიახ, აუცილებელია. თუ ტექსტი შრიფტად დარჩება და ჩვენს კომპიუტერზე იგივე შრიფტი არ იქნება, ასოები შეიცვლება ან გაქრება. „Convert to Curves" ან „Create Outlines" ფუნქცია ამ პრობლემას გამოგზავნამდე ხსნის.
დეტალს მოხრა სჭირდება — როგორ დავხაზო?
ჩვენ ლითონს ვჭრით, მაგრამ არ ვღუნავთ — პრესი ჩვენს აღჭურვილობაში არ შედის და მოხრას პარტნიორ სახელოსნოს ვაბარებთ. ნახაზი გაშლილი სახით (flat pattern) მოგვაწოდეთ და მოხრის ხაზები ცალკე ფენაზე, კუთხის მითითებით დახაზეთ.
არ მაქვს საკუთარი ნახაზი — შემიძლია მაინც შეკვეთა?
დიახ. თუ ვექტორული ფაილი არ გაქვთ, გამოგვიგზავნეთ ესკიზი, ფოტო ან საორიენტაციო ზომები. ცალკე გვერდზე აღწერილია, როგორ ვამზადებთ DXF ფაილს თქვენი მონაცემებით.